Ir al contenido

Mutualia

Menú

Kontaktua

Maiz egindako galderak

Prestazio ekonomikoak

Bateragarriak al dira ezintasun iraunkor eta erabatekoa eta lana?

Bateragarriak dira ezintasun iraunkorragatiko pentsioaren eta beste lan bat bateragarritasuna (baita enpresa berean ere), baldin eta funtzio berriak ez badatoz bat ezintasuna eragin zutenekin. (Gizarte Segurantzaren sistema eguneratzeari, egokitzeari eta modernizatzeari buruzko abuztuaren 1eko 27/2011 Legearen TRLGSSaren 141.1. artikuluak jasotzen du). Edonola ere, 55 urtetik gorako langileei aitortzen zaien pentsioaren %20ko igoera ez da bateragarria besteren kontura edo norbere kontura lanean jardutearekin, ezta lan horietatik erator litezkeen Gizarte Segurantzaren prestazioekin ere, hala nola, aldi baterako ezintasunagatiko saria edo horiei dagozkien langabeziagatiko prestazioak.
Aurrekoa gorabehera, edozein lan egiten dela ere, bai norbere kontura bai besteren kontura, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalari jakinarazi beharko dio pentsiodunak, gaixotasun profesionalaren ondorioa izan ezean, izan ere, kasu horretan, Erakunde Kudeatzailearen baimena beharko da.

Lan-istripu baten edo gaixotasun profesional baten ondoriozko pentsioek eta kalte-ordainek PFEZn ordaintzen dute?

Lan-istripuaren ondoriozko pentsioen eta kalte-ordainen zerga-erregimena aldatu egiten da zer lurraldetan ordaintzen den kontuan hartuta. Oro har, Arabako Lurralde Historikoan ordaintzen duten pertsonen kasuan izan ezik, zerga-ordaintzetik salbuetsita baitaude, zenbatekoak laneko errendimenduaren kontzeptuaren barruan sartuta daude Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari dagokionez (horren zenbatekoa egozten diren ekitaldian handituz), eta, hortaz, atxikipenaren mende daude, berezitasun hauekin:

Baliaezintasunik gabeko lesio iraunkorrak Ezintasun iraunkor partziala Ezintasun iraunkor osoa Ezintasun iraunkor oso eta kualifikatua Ezintasun iraunkor absolutua eta baliaezintasun handia
Araba Salbuetsita Salbuetsita Salbuetsita Salbuetsita (2) Salbuetsita
Bizkaia %50 zergapean; eta gainerako %50, salbuetsita %50 zergapean; eta gainerako %50, salbuetsita %100 zergapean
Gipuzkoa
Nafarroa %60 zergapean; eta %40, salbuetsita %60 zergapean; eta %40, salbuetsita %100 zergapean
Lurralde erkidea (Estatuaren gaineratikoa)

(1)   Oro har, aurretik aipatutako prestazioei ez zaie aipatutako salbuespena aplikatzen aldi berean jarduera ekonomiko bat egiten bada edo lanaren ondoriozko errendimenduak jasotzen badira (zenbait errendimendu izan ezik, salbuespenarekin bateragarriak baitira). Kasu horietan, jasotzen den prestazioagatik zein gainerako errendimenduengatik ordaindu beharko da. Edonola ere, aldian aldian prestazioak jasotzen direnean, bateraezintasun hori ezingo da aplikatu prestazioa lehenengo aldiz jasotzen den zergaldian.
(2) 55 urtetik gorako pentsiodunei aplikagarria, pentsioa beste inolako lan ordaindurekin bateratzen ez dutena.
Laneko istripuen ondoriozko heriotzen edo gaixotasun profesionalengatiko pentsioei dagokienez, salbuetsita dauden bakarrak zurztasun pentsioak dira 2013ko urtarrilaren 1etik aurrera, eta senideen aldeko pentsioak, baldin eta onartzen bada ezintasun iraunkor baten ondorio direla erabateko ezintasunaren edo ezintasun larriaren mailetan, edo horien onuradunak 22 urtetik beherakoak badira. Heriotzaren ondoriozko oroharreko kalte-ordainek baremoko zenbatekoen edo ezintasun iraunkor eta partzialen zerga-erregimen bera dute.
Aurreko guztiaz gainera, terrorismo ekintzen ondoriozko pentsio guztiak zergak ordaintzetik salbuetsita daude.

Noiz kobratuko dut prestazioa?

Eskatutako dokumentazioarekin batera eskaera aurkeztu ondoren, ordainketa bat egingo dizugu aurkeztutako azken egiaztapen-partearen data arte gelditzen diren kopuru guztiekin. Une horretan, ohiko posta bidez ordainketa zuzeneko eskaeran adierazitako helbidera bidaliko dugu prestazioaren edukiari dagokion jakinarazpena. Orduz geroztik, ordainketak hilerokoak izango dira, hilabetea amaitzean eta hilabete bakoitzeko hilaren 5a eta 10a bitartean. Informazio gehiagorako, begiratu gure webguneko ordainketen egutegian.

Nola eska dezaket mutuak kudeatutako prestazioen ordainketa zuzena?

Eskatutako dokumentazioa Mutualiaren edozein zentrotan aurkeztu liteke. Horrez gainera, bide hauen bitartez igor dezakezu Prestazio Ekonomikoen izapideen zentroetara:

Fax bidez:

Bizkaia: 944 042 103
Gipuzkoa: 943 430 153
Araba: 945 009 091
Madril: 91 567 03 71

Mail bidez:

Bizkaia: erandioprestaciones@mutualia.es
Gipuzkoa: prestacioneseconomicasgipuzkoa@mutualia.es
Araba: prestacionesvi@mutualia.es
Madril: madridprestaciones@mutualia.es

 

Enpresak ez dit ordaintzen, arazo ekonomikoak ditu, nola kobratu dezaket laneko baja?

Enpresak ez badizu ordaintzen zailtasun ekonomikoak dituelako, ordainketa zuzena eska dezakezu (markatu eskaeran enpresak ez betetzeari dagokion laukitxoa). Bi egoera sor litezke:

  • Enpresak onartzen duenean ez duela bete, enpresaren ziurtagirian, honako dokumentu hauek aurkeztu beharko ditu:                                                    -NANaren edo indarrean den agiri baliokidearen fotokopia.

-Ordainketa zuzenaren eskaera (interesdunek beraiek izenpetu beharreko inprimakia – kontu korrontearen zenbakiak titularrarenak edo hark baimendutakoarenak izan behar du).

-Kotizazio ziurtagiria (enpresak bete eta izenpetu beharko du inprimakia).

  • Enpresak onartzen ez duenean bete ez duela, dokumentazio hau aurkeztu dezake:

-NANaren edo indarrean den agiri baliokidearen fotokopia.

-Ordainketa zuzenaren eskaera (interesdunek izenpetu behar dute inprimakia – kontu korrontearen zenbakiak titularrarenak edo hark baimendutakoarenak izan behar du).

-Enpresak prestazioa noiztik ordaintzen ez dion adierazten duen idazkia.

Kasu horietan, enpresarekin jartzen gara harremanetan, idazkian adierazten digun egoera baieztatzeko helburuarekin.

Zuk eta zure enpresak emandako informazio guztiarekin, Mutualitateak erabakiko du zure eskaerarekin zer egin.

 

Zer egin behar dut haurdunaldiaren eta edoskitzearo naturalaren arriskuari dagokion arriskuaren aurkezpena eskatzeko?

Arriskuaren prestazioa eskatu aurretik, ezinbestekoa da mutualitatearen zerbitzu medikoak aintzat hartzea zure lanpostua arriskutsua den haurdunaldirako edo bularreko haurrarentzat, eta zer aukera dauden enpresan bertan lanpostua egokitzeko edo aldatzeko, gure prebentzio zerbitzuarekin elkarlanean.

Horretarako, lanpostuaren arriskuaren balorazioa eskatu beharko da. Inprimaki honetan adierazten den dokumentazioarekin batera.

Lanarekin zerikusia duen arrisku bat badela egiaztatzen bada, eta hori ezin bada saihestu eta enpresak ezin badu egoerarekin bateragarria den beste lanpostu bat eman, orduan, prestazio ekonomikoa eskatu ahal izango du, inprimakian bertan adierazitako dokumentazioarekin batera.

Gutun bat iritsi zait baja amaitu zaidala esanez, ez naizelako medikuarekin nuen hitzordura joan; joatera behartuta nago?

Haurdunaldia ezin da gaixotasuntzat hartu; beraz, haurdun egoteagatik zure medikuak ez du zertan baja eman edo ez duzu zertan lanera ez joan. Edonola ere, bi egoera sor litezke lan-jarduera etetea egokia dela zehazten dutenak: lehena, lanerako ezgai egiten duen patologia/gaixotasun bat edukitzea; egoera hori lehen arretako medikuak baloratu beharko du, eta hark egokia irizten badio, baja medikoa emango dio.

Bigarrena, zure osasunari edo umekiarenari modu negatiboan eragin diezaiokeen lan jarduera bat egiten duten langileei dagokie; kasu horretan, enpresak arrisku hori saihestu beharko du, eta, horretarako, lanpostua aldatu, egokitu, etab. egin beharko du, Laneko Arriskuen Prebentziorako Legean adierazten den bezala (26. art.). Hori posible bada, eta mutualitateko medikuek baloratu dutenean benetan laneko arriskua dagoela, langileak badu bere jarduera etetea enpresarekin adostuta eta prestazio ekonomikoaren ordainketa eska diezaioke mutualitateari

Nire semeari gaixotasun larria diagnostikatu diote. Nola egiaztatu dezaket zuzeneko zaintzak, etengabeak eta jarraituak, behar dituela?

Adingabearen asistentzia medikoaren ardura duen Osasun Zerbitzu Publikoko fakultatiboaren adierazpen medikoaren bitartez, zeinetan adieraziko den zer gaixotasun duen adingabeak, iraupen luzeko ospitaleratzearen ondoriozko diru-sarrerak zein diren, eta zehaztuko den zenbat denboraz pentsatzen den beharko dituela zuzeneko zaintzak, etengabeak eta jarraituak. Adingabearen laguntzaren ardura duen medikua erakunde pribatu batekoa bada, aitorpen hori aipatutako fakultatiboak bete beharko du.

Aitorpen medikoa ezinbesteko agiria da prestazioaren lehenengo hilabetearen aitorpena eta baita interesdunak eskatzen dituen ondorengo luzapenetarako ere, gehienera ere bi hilabeteko aldietan. Mutualiak, aitortutako jardunaldiaren murrizketa aldi bakoitza amaitu aurretik, behar adina denboraz jakinaraziko dizu, gutun ziurtatu bidez, aitorpen mediko berri bat bidali behar duela hurrengo luzapena onartzeko.

Gainera, hasieran eta aldian-aldian adingabearen txosten mediko eguneratuak eskatuko dizkizugu, gaixotasunaren bilakaera eta egoera zehaztuko duena, eta jasotzen duen tratamendua (medikua, errehabilitatzailea, botikaria, etab.) eta zer zaintza behar dituen.

Gaixo adingabeak zaintzeko prestazio ekonomikoa eskatu nahi dut eta nire senar/emazteak aldi baterako ezintasuna badu edo amatasun/aitatasun egoeran edo haurdunaldi/edoskitze naturalaren arriskuan badago edo aitortuta badu ezintasun iraunkorrean, jaso al dezaket prestazioa?

Prestazioa jasotzeko, gurasoak, adoptatzaileak, hartzaileak edo tutoreak afiliatuta egon behar dute eta alta emanda Gizarte Segurantzako sistemaren erregimenen batean, eta, aldi berean, adingabeak behar dituen zuzeneko zaintzak, etengabeak eta jarraituak ematea galarazten dieten lanen bat egiten egon behar dute. Aurretik aipatutako egoera horietan ez da baldintza hori betetzen, egoera horretan dagoen pertsonak a priori baduelako behar adina denbora adingabea zaintzeko.
Ziurtagiri mediko bidez zehazki ziurtatzen bada pertsona horrek ezin dizkiola adingabeari zuzeneko zaintzak, jarraituak eta etengabeak eman haren osasun egoera dela-eta, kasu horretan baino ez da kontuan hartuko prestazioa jasotzeko baldintzak betetzen direla baloratzean.

Laneko bajan nagoela, nire jarduera langile autonomo gisa behin betiko etetea erabaki dut; noiz arte kobra dezaket baja?

Lehenik, Gizarte Segurantzako Diruzaintza Orokorrera joan behar du autonomoen erregimenean baja eskatzeko, GSDOn bertan hitzarmen berezi bat izenpetzeko aukerarekin.  Mutualiak, bestalde, hitzarmen berezi hori izenpetu edo ez, aldi baterako ezintasunari dagokion prestazioa ordaintzen jarraituko du, osatzen den bitartean.

Zer egin dezake enpresak gizarte segurantzak egin dituenean ez badu langileren baten Aldi baterako ezintasunagatiko prestazioa deduzitu edo gutxiago deduzitu bada?

Enpresak mutualitateari eska diezaioke egin ez diren eta dagozkion dedukzio horiek itzultzeko; horretarako, enpresak bete eta mutuari bidali beharko dio Mutualiaren webgunetik deskargatu litekeen “Ordainketa delegatuaren erregimenean eta kotizazio buletinean ez murriztua itzultzeko eskaera”. Horrez gainera, bajaren aurreko hilabeteari dagozkion eta itzultzea eskatzen duen hilabeteetako TC-1 eta TC-2 ereduak erantsi behar ditu, bai eta itzultzea eskatzen duen pertsonaren NANaren kopia bat edo agiri baliokidea ere.

Juridikoa

Derrigorrezkoa al da Gizarte Segurantzan alta ematea lana modu eraginkorrean hasi aurretik, edo bideratu daiteke lana hasita dagoela? Zer ondorio izan ditzake?

Erregimen Orokorrean ez da egokia lan-jarduerari ekitea Gizarte Segurantzan alta eman dela egiaztatu arte, eta une hori data eta ordu zehatzarekin erregistratzen du Diruzaintza Orokorrak. Denbora-erregistro horrek zehazten du aseguramendua noiz hasten den; hori dela eta, aurretik sor litezkeen gertaerak estalduratik kanpokotzat hartzen dira (langilea ez dagoelako Gizarte Segurantzan alta emanda) edo afiliazioaren betebeharrak ez betetzeagatiko erantzukizuna izan daitezke (Gizarte Segurantzan alta eman aurretiko lan-istripuak). Ondorioak ekonomikoki larriak izan litezke langilearentzat, babesik gabe gelditu bailiteke, bai eta enpresarentzat ere, erantzukizun ekonomiko larrian eror baitaiteke gertaeraren larritasunaren arabera; beraz, garrantzizkoa da Gizarte Segurantzan alta erregistratu dela egiaztatzea, zerbitzuari modu eraginkorrean ekin aurretik.

Zer egin dezaket medikuaren altarekin bat ez banator?

365 eguneko baja bete baino lehen Osasun Zerbitzu Publikoek edo Mutualitateek igortzen dituzten alta medikoekin bat ez datozen gaixoek kontra egin diezaiokete Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren aurrean, eta alta medikoa berrikusteko prozedura bereziari ekin diezaiokete. Aldi berean, 365 egunetik gorako prozesuetan, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak berak igorritako alta medikoei kontra egin diezaioke, Institutu Nazionalaren beraren aurrean, altarekin bat ez datorren prozedura berezi baten bitartez. Bi prozedurak borondatezkoak dira; beraz, prozedura ez erabiltzeak ez du galarazten alta medikoen egoitza judizialean kontra egiteko aukera.

Lan-istriputzat hartzen da lanetik etxera edo etxetik lanera joatean gertatzen den istripu oro, baldin eta lanera sartu baino ordu bat lehenago edo irten eta ordubetera gertatzen bada?

Egia bada ere Epaitegi Gorenak in itinere lan-istriputzat hartzeko ezinbestekotzat jotzen duela denborazko lotura egotea istripua gertatzen denetik eta lanera sartzeko eta irteteko orduaren artean, osagai kronologiko hori kasu zehatz bakoitzean zehaztu beharko da, desplazamendu zehatzaren ezaugarrien arabera. Ez dago, beraz, kasu guztietarako aipatutako ordubeteko tarte hori modu automatikoan ezartzen duen irizpide orokorrik.

Lan-istriputzat hartzen da langile batek, enpresak baimenduta, lanaren eta osasun-zentroaren artean egiten duen desplazamenduan edo itzulerako desplazamenduan gertatzen dena, baldin eta desplazamenduaren helburua lanaren eremuarekin zerikusirik ez duen kontsulta medikora joatea bada?

Epaitegi Gorenak ezartzen duen moduan, in itinere lan-istriputzat hartzeko, ezinbestekoa da osagai teleologiko deitua, hau da, aipatutako desplazamenduaren helburua lanak mugatua izatea. Kasu horretan, eta oro har desplazamendua helburu pertsonal batek eragina bada, lanaren eremuarekin batere zerikusirik ez duena, aipatutako osagai hori faltako litzateke, eta, hortaz, ezin har liteke lan-istriputzat. Eta hori guztia, alde batera utzi gabe enpresak baimendutako desplazamendua dela.

Lanpostura itzultzeko betebeharra eten egiten al da langile batek aldi baterako ezintasuneko 365 eguneko epea amaitu ondoren Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak igorritako alta medikoaren aurrean jarritako erreklamazioarekin?

Ez. Gizarte Segurantzako Institutuak aurretiko Erreklamazioaren balioa ematen dio erreklamazio horri, berez exekutiboa den ebazpen baten aurrean; beraz, erreklamazioa jartze hutsak ez ditu haren ondorioak eteten eta langileak ebazpen horretan jarritako egunean itzuli beharko du lanpostura.

Derrigorrezkoa al da ezintasun iraunkorra aitortu dioten langile bati lanpostua gordetzea?

Ezintasun iraunkorraren aitorpena da, hain zuzen ere, Langileen Estatutuaren 48.2 artikuluan aurreikusitako lanpostua gordez etendako kasuetako bat, eta bi urteko aldira zabalduko da, ezintasun hori aitortzen den ebazpen-datatik zenbatzen hasita, baina ebazpen horretan zehazten bada bi urteko edo hortik beherako epea dagoela berriro azterketa bat eskatzeko, interesdunaren ezintasuna eragin duen egoera hobetu litekeela aurreikusirik.

Mutualitateak ordaintzen al ditu laneko istripu baten ondoriozko kalte materialak?

Mutualitateek eskaintzen dituzten estaldurak Gizarte Segurantzaren erregimenak arautzen dituzten legeetan zehazten diren prestazio publikoetara mugatzen dira. Gizarte Segurantzaren Erregimen Orokorraren zein Erregimen Berezien ekintza babeslearen barruan sartzen dira langilea sendatzeko prestazioak edo lana aldi baterako edo behin betiko galarazten duten egoeren ondorioz galdutako soldaten errenta-galerak osatzeko prestazioak. Estaldura horien barruan ez da sartzen istripu batek, lan-istripua izan edo ez, eragin ditzakeen kalte materialen ondoriozko ordainak, langilearen gorputzaren kalteak edo kalte fisikoak ez direnak.

Derrigorrezkoa al da Mutualitatearen kontrol medikoetara joatea Mutualitatea denean gaixotan arruntaren ondoriozko bajak irauten duen bitartean laguntza ordaintzearen erantzulea? Zer ondorio du kontrolera ez joateak?

Kontingentzia arrunten ondoriozko bajen laguntza medikoa Osakidetzako zerbitzu medikoei edo Osasun Zerbitzu Publikoei dagokie. Horrek pentsarazi diezaioke gaixoari, oker, ez dagoela derrigortuta Mutualitatearen kontrol medikoen mende jartzera hark ordaintzen dituen bajetan. Kontrol mediko horiek prestazio ekonomikoaren ordainketa justifikatzen duten baldintza legal guztiak gertatzen direla egiaztatzeko balio dute; beraz, justifikatu gabe kontrol horietara ez agertzea ordainketa eteteko arrazoi legala da. Iraungitze horren ondorioak ezin dira konpondu baja justifikatuta dagoela egiaztatzen bada ondoren. Iraungitze hori kontrol horien mende jartzeko betebeharra ez betetzearen ondorioa da, baina hori ez da alta medikoarekin nahastu behar, hori igortzea osasun laguntzaren arduradun diren zerbitzu medikuei baitagokie.

Enpresak langile bat derrigortu dezake osasuna zaintzeko azterketa mediko bat egitera?

Beharrezkoa da langilearen baimena, eta, hortaz, uko egin diezaioke, honako kasu hauetan izan ezik, eta langileen ordezkariei jakinarazi ondoren, azterketa beharrezkoa denean:

a)    Lan-baldintzek langileen osasunean dituzten ondorioak ebaluatzeko.

b)    Langilearen osasun egoera egiaztatzeko, langilearentzat berarentzat, beste langileentzat edo beste pertsonentzat arriskua izan baliteke (alkoholismoaren kasua izan liteke).

c)    Horrela aurreikusten badu arrisku berezietatik eta arriskugarritasun bereziko jardueretatik babesteko Lege batek (Laneko Arriskuen Prebentziorako Legearen 22. artikulua).

Lehen Arretako Medikuak (ohiko medikuak) idatz dezake Lan-istripuaren ondoriozko baja mediko bat?

Ez, Mutualitateko sendagileari baino ez dagokio kontingentzia profesionalei erantzutea. Edonola ere, kontingentzia hori aitortzeko eskumena duen bakarra, aipatutako medikuaz gainera, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala da.

Webgune honek cookiak erabiltzen ditu informazioa biltzeko, gure zerbitzuak hobetzeko eta zure arakatze ohiturak aztertzeko.

Nabigatzen jarraitzen baduzu, beraren instalazioa onartzea dakar.

OK